News

Caithfear pleanáil anois don todhchaí: caint POBAL ag seimineár na nOifigeach Gaeilge in UCD


Casadh oifigigh Ghaeilge ó ollscoileanna na hÉireann agus na hAlban ar a chéile i gColáiste na hOllscoile, Baile Átha Cliath an tseachtain seo caite le haithne a chur ar a chéile agus le smaointe agus tuairimí a mhalartú faoi chás a dteangacha. Thug Janet Muller, Stiúrthóir POBAL, léirmheas ar an gá atá le straitéis oifigiúil agus Acht Gaeilge sna sé chontae, agus le gníomh diongbháilte ó dheas leis an Straitéis 20 bliain a chur i gcríoch.

Mar chuid dá caint, dúirt Janet, ‘Cé gur fíor go leagann clár phlean 20 bliain an Deiscirt béim ar a dhearcadh 26 chontae, os a choinne sin aibhsíonn a fhoilsiú 5 bhliain ó shin fosta an dalladh beartaithe polaitiúil agus an folús beartais teanga sa Tuaisceart. Mothaíonn a lán de lucht labhartha Gaeilge an Tuaiscirt go bhfuil siad gafa idir dhá thine Bhealtaine. Fad atá cúrsaí an Tuaiscirt imeallaithe i bPlean 20 Bliain an Deiscirt, tá an bonneagar teanga Gaeilge ó thuaidh faoi bhagairt ag comhchealga thart timpeall ar an chlár theas. San fhad tréimhse, is eagal le Gaeilgeoirí a bheith faoi ghlas i gcur chuige beartais atá míshásúil, ad hoc agus deonach i dtaca le riachtanais fhorbartha sa Tuaisceart. San idirlinn, cé go bhfuil dualgas soiléir reachtúil ar Thionól Thuaisceart na hÉireann straitéis a ghabháil do mhéadú na Gaeilge, is cosúil é a bheith in abar i maorlathas agus i mbun polaitíochta seictí.

‘Deich mbliain i ndiaidh gealltanas rialtas na Breataine ag Cill Rimhinn, agus i ndiaidh cúig bliain le hAire náisiúnach sa Roinn Cultúir, níl pobal na Gaeilge oiread is orlach níos faide chun tosaigh. Tá ról ar leith le himirt anois ag Oifigigh Gaeilge sna hinstiúidí tríú leibhéal agus go deimhin ag mic léinn. Sna 26 chontae, cé go bhfuil an pobal beo bríomhar agus gníomhach ar an talamh, ag leibhéal an stáit, is beag an dul chun cinn atá déanta leis an teanga a chosaint agus a fhorbairt ó ghlac an tOireachtas le Plean 20 Bliain na Gaeilge. Ó thuaidh, i ndiaidh cúig bhliain de náisiúntóir a bheidh san Aireacht Cultúir, níl Acht ná straitéis rialtasach againn. Nil  ag pobal Gaeilge atá díograiseach, fuinneamhach  ach samhail nua maoinithe nach bhfuil inchurtha le riachtanais na teanga a chomhlíonadh, thuaidh ná theas. Agus anois, tá aontachtóir eile, Paul Girvan, cruthaíochtaí eile de chuid an DUP – san Aireacht Cultúir, agus a chomhghleacaí, Peter Weir, san Aireacht Oideachais. Le linn na toghcháin is déanaí, gheall an DUP gur chuirfeadh siad deireadh le ‘breis’ mhaoiniú ar bith don Ghaelscolaíocht.

Tá tréimhse deacair romhainn, agus go leor do na páirtithe polaitiúla den tuairim gur leor a rá, mura bhfuil siad maith ar cheist na Gaeilge, ar a laghad nach bhfuil siad “chomh holc leis an dream eile”. Agus freagrachtaí agaibh ar chur chun cinn na Gaeilge san oideachas tríú leibhéal, cuirim ceist oraibh, An leor sin don chéad ghlúin eile? Mura leor, cad é atá muid ag dul a dhéanamh faoi?’

 

Dr. Janet Muller (Stiúrthóir Pobal, Scátheagras Pobal na Gaeilge, Christy Box, mac léinn le hOllscoil Lár Florida, Stáit Aontaithe Mheirceá agus Janni Diaz, Oifigear Leasachaidh Cànain, Sabhal Mòr Ostaig, Ollscoil na Gaeltachta agus na nOileán, Albain Pictúir:  Colm Mahady / Fennells - Copyright© Fennell Photography 2016

Dr. Janet Muller (Stiúrthóir Pobal, Scátheagras Pobal na Gaeilge, Christy Box, mac léinn le hOllscoil Lár Florida, Stáit Aontaithe Mheirceá agus Janni Diaz, Oifigear Leasachaidh Cànain, Sabhal Mòr Ostaig, Ollscoil na Gaeltachta agus na nOileán, Albain Pictúir: Colm Mahady / Fennells – Copyright© Fennell Photography 2016

 

 

 

Clár Ní Bhuachalla, Oifigeach Gaeilge, Bord na Gaeilge, An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath, Éamonn Ó Bróithre, Oifig an Choimisinéara Teanga, An tOllamh Micheál Ó Dochartaigh, Cathaoirleach Bhord na Gaeilge, An Coláiste Ollscoile Baile Átha Cliath agus Fiona Dunn, Oifigear Gàidhlig, Ollscoil Ghlaschú, Albain Pictiúir: Colm Mahady/Fennells Photography

Clár Ní Bhuachalla, Oifigeach Gaeilge, Bord na Gaeilge, An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath, Éamonn Ó Bróithre, Oifig an Choimisinéara Teanga, An tOllamh Micheál Ó Dochartaigh, Cathaoirleach Bhord na Gaeilge, An Coláiste Ollscoile Baile Átha Cliath agus Fiona Dunn, Oifigear Gàidhlig, Ollscoil Ghlaschú, Albain
Pictiúir: Colm Mahady/Fennells Photography

 

 

 


Contact Us

Pobal
Unit 6
Curran House
Twin Spires Centre
155 Northumberland Street
Belfast
BT13 2JF

T: 0044-(0)28-9043-8132
F: 0044-(0)28-9024-8667
Email: eolas@pobal.org